Όταν το παιδί αρχίζει να πιστεύει ότι «δεν τα καταφέρνει»
Πώς χτίζεται η εικόνα του παιδιού ως μαθητή
Οι μαθησιακές δυσκολίες δεν επηρεάζουν μόνο την ακαδημαϊκή απόδοση. Επηρεάζουν σταδιακά και την εικόνα που σχηματίζει το παιδί για τον εαυτό του στο σχολείο.
Όταν η προσπάθεια δεν οδηγεί άμεσα σε επιτυχία ή όταν το παιδί συγκρίνεται συστηματικά με συνομηλίκους, μπορεί να αρχίσει να εσωτερικεύει αρνητικά μηνύματα:
«Δεν είμαι καλός στα μαθήματα»,
«Πάντα κάνω λάθη»,
«Οι άλλοι τα καταφέρνουν καλύτερα».
Αυτή η εικόνα για τον εαυτό του δεν διαμορφώνεται από μία εμπειρία, αλλά από επαναλαμβανόμενα βιώματα μέσα στον χρόνο.
Η πίστη στις δυνατότητές του
Η πεποίθηση ότι «μπορώ να τα καταφέρω» αποτελεί βασικό παράγοντα επιμονής και προσπάθειας. Όταν ένα παιδί πιστεύει στις ικανότητές του, είναι πιο πιθανό να επιμείνει ακόμη και όταν δυσκολεύεται (Albert Bandura ).
Αντίθετα, όταν οι εμπειρίες αποτυχίας επαναλαμβάνονται χωρίς υποστηρικτικό πλαίσιο, μπορεί να αναπτυχθεί σταδιακά η αίσθηση ότι «η προσπάθεια δεν έχει νόημα» ( μαθημένη αβοηθησία , Martin Seligman ).
Η αυτοεκτίμηση και η μαθησιακή επίδοση λειτουργούν αμφίδρομα: η χαμηλή επίδοση επηρεάζει την αυτοπεποίθηση και η μειωμένη αυτοπεποίθηση περιορίζει την προσπάθεια.
Εκπαιδευτικές συνέπειες
Σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, η συνεχής εστίαση στο λάθος μπορεί να οδηγήσει:
σε αποφυγή συμμετοχής
σε άγχος αξιολόγησης
σε μειωμένη πρωτοβουλία
σε παραίτηση πριν ολοκληρωθεί η προσπάθεια
Αντίθετα, όταν αναγνωρίζεται η πρόοδος — ακόμη και σε μικρά βήματα — ενεργοποιείται ένας θετικός κύκλος ενίσχυσης.
Η διαφοροποιημένη διδασκαλία δεν αποτελεί μείωση απαιτήσεων. Αποτελεί τρόπο προσαρμογής ώστε το παιδί να έχει πραγματικές ευκαιρίες επιτυχίας.
Πρακτικές κατευθύνσεις υποστήριξης
Η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης στο μαθησιακό περιβάλλον μπορεί να επιτευχθεί μέσω:
αναγνώρισης της προσπάθειας και όχι μόνο του αποτελέσματος
θέσπισης ρεαλιστικών, σταδιακών στόχων
αποφυγής συγκρίσεων
παροχής εναλλακτικών τρόπων έκφρασης γνώσης (προφορικά, οπτικά, μέσω έργου)
δημιουργίας περιβάλλοντος όπου το λάθος αντιμετωπίζεται ως φυσικό μέρος της μάθησης
Στο πλαίσιο εκμάθησης ξένων γλωσσών η δυνατότητα προφορικής έκφρασης αντί αποκλειστικά γραπτής αξιολόγησης ή
η χρήση πολυαισθητηριακών δραστηριοτήτων μπορεί να επιτρέψει στο παιδί να βιώσει επιτυχία σε έναν τομέα που συχνά θεωρείται απαιτητικός.
Οι μαθησιακές δυσκολίες δεν καθορίζουν τις δυνατότητες του παιδιού. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται στο σχολικό και οικογενειακό περιβάλλον επηρεάζει βαθιά την αυτοεκτίμηση και τη στάση απέναντι στη μάθηση.
Η καλλιέργεια της πίστης στις δυνατότητές του αποτελεί βασική προϋπόθεση για ουσιαστική πρόοδο.
