Γιατί ένα παιδί μπορεί να κατανοεί, αλλά να δυσκολεύεται να μιλήσει ή να γράψει
Η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας περιλαμβάνει διαφορετικές δεξιότητες, οι οποίες δεν αναπτύσσονται πάντα με τον ίδιο ρυθμό. Δύο από τις βασικότερες είναι η κατανόηση και η παραγωγή λόγου.
Παρόλο που συνδέονται στενά, στην πράξη συχνά εμφανίζουν αποκλίσεις, ιδιαίτερα σε μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες.
Η κατανόηση αφορά την ικανότητα του μαθητή να αντιλαμβάνεται τη γλώσσα που ακούει ή διαβάζει.
Η παραγωγή λόγου, από την άλλη, περιλαμβάνει τόσο τον προφορικό όσο και τον γραπτό λόγο και απαιτεί ενεργή χρήση της γλώσσας. Ο μαθητής καλείται να ανακαλέσει λέξεις, να οργανώσει τις σκέψεις του και να τις εκφράσει με σαφήνεια.
Για παράδειγμα :
Ένα παιδί μπορεί να καταλαβαίνει πλήρως την ερώτηση
“What did you do yesterday?”, αλλά να απαντά μονολεκτικά ή να δυσκολεύεται να σχηματίσει πρόταση.Η διαδικασία αυτή είναι πιο απαιτητική, καθώς προϋποθέτει τον συνδυασμό πολλών γνωστικών δεξιοτήτων.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ένα παιδί μπορεί να κατανοεί επαρκώς τη γλώσσα, αλλά να δυσκολεύεται να εκφραστεί.
Στην καθημερινή μαθησιακή διαδικασία αυτό μπορεί να εμφανίζεται ως εξής:
· Το παιδί κατανοεί τι ακούει ή διαβάζει, αλλά δυσκολεύεται να απαντήσει προφορικά.
· Μπορεί να συμμετέχει σε μια συζήτηση με απλές λέξεις, αλλά να μην μπορεί να αναπτύξει ολοκληρωμένες προτάσεις.
· Κατανοεί μια άσκηση, αλλά δυσκολεύεται να δώσει γραπτή απάντηση.
· Χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να οργανώσει αυτό που θέλει να πει ή να γράψει.
Οι διαφοροποιήσεις αυτές δεν είναι ασυνήθιστες και αντανακλούν τις διαφορετικές απαιτήσεις της κατανόησης και της παραγωγής λόγου.
Ιδιαιτερότητες σε μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες
Σε μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες, η απόκλιση μεταξύ κατανόησης και παραγωγής λόγου είναι συχνά πιο έντονη.
Αυτό μπορεί να σχετίζεται με:
· δυσκολίες στην ανάκληση λεξιλογίου
· περιορισμένη ευχέρεια στην οργάνωση του λόγου
· αυξημένο γνωστικό φορτίο κατά την παραγωγή
· ανάγκη για περισσότερο χρόνο επεξεργασίας
Ως αποτέλεσμα, η παραγωγή λόγου μπορεί να εμφανίζεται πιο αργή, λιγότερο αυθόρμητη ή πιο περιορισμένη, σε σχέση με την κατανόηση.
Παράδειγμα: Μπορεί να διαβάζει σωστά ένα κείμενο, αλλά όταν του ζητηθεί να πει τι κατάλαβε, να απαντά με πολύ απλές ή αποσπασματικές φράσεις.
Εκπαιδευτικές προσεγγίσεις:
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε ;
Η ενίσχυση της παραγωγής λόγου απαιτεί στοχευμένη και δομημένη προσέγγιση.
Ορισμένες βασικές αρχές περιλαμβάνουν:
· δημιουργία ασφαλούς περιβάλλοντος για έκφραση παροχή υποστηρικτικών δομών (π.χ. αρχές προτάσεων) Για Παράδειγμα: Αντί να ζητείται από το παιδί να απαντήσει ελεύθερα, μπορεί να δοθεί η αρχή της πρότασης:“Yesterday I…” ώστε να ολοκληρώσει πιο εύκολα τη σκέψη του.
· σταδιακή αύξηση της δυσκολίας
Για παράδειγμα : ένα παιδί μπορεί αρχικά να εκφράζεται με μία λέξη, στη συνέχεια με σύντομες φράσεις και σταδιακά να προχωρά σε πιο ολοκληρωμένες προτάσεις, τόσο προφορικά όσο και γραπτά.
· επανάληψη σε διαφορετικά πλαίσια
Για παράδειγμα η εξάσκηση μέσα από διάλογο (και όχι μόνο γραπτές ασκήσεις) βοηθά το παιδί να περάσει από την κατανόηση στη χρήση της γλώσσας.
· ενεργή συμμετοχή του μαθητή
Για παράδειγμα : Η εξάσκηση μέσα από διάλογο (και όχι μόνο γραπτές ασκήσεις) βοηθά το παιδί να περάσει από την κατανόηση στη χρήση της γλώσσας.
Η κατανόηση και η παραγωγή λόγου δεν αναπτύσσονται πάντα παράλληλα, ιδιαίτερα σε μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες.
Η αναγνώριση αυτής της διαφοροποίησης και η κατάλληλη υποστήριξη μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά το παιδί να μετατρέψει τη γνώση που ήδη διαθέτει σε ενεργή και λειτουργική χρήση της γλώσσας.
